Boosheid: de emotie die je grenzen bewaakt

Boosheid is misschien wel de meest miskende emotie die we hebben. We leren al vroeg dat boos zijn niet netjes is. Dat je rustig moet blijven. Dat je moet inschikken, begrijpen, relativeren. En dus drukken we boosheid weg. Bij kinderen, maar minstens zo vaak bij onszelf als volwassenen. Terwijl boosheid een cruciale functie heeft in onze emotionele ontwikkeling.

Boosheid ontstaat precies daar waar jouw autonomie geraakt wordt. Waar iets of iemand over een grens gaat. Over de grenzen van jouw bestaan. Over de grenzen van wie jij bent. Boosheid zegt: hier stopt het. Dit klopt niet voor mij. Het is de emotie die jouw bestaansrecht bewaakt. Die laat voelen dat jij er mag zijn, met jouw behoeften, jouw tempo, jouw ruimte.

Wanneer boosheid er niet mag zijn, verdwijnen ook de grenzen. Dan passen we ons aan. Dan slikken we in. Dan leren we dat harmonie belangrijker is dan waarheid. Maar een leven zonder boosheid is geen vredig leven, het is een leven zonder duidelijke contouren. Zonder helder onderscheid tussen jij en de ander.

In een gezonde ontwikkeling wordt boosheid gezien en gehoord. Niet door er direct iets van te vinden, maar door haar serieus te nemen als signaal. Een kind dat boos wordt, zegt niet: ik ben lastig. Het zegt: er gebeurt hier iets wat mij overschrijdt. Wanneer die boosheid erkenning krijgt, leert het kind: mijn gevoel doet ertoe. Mijn grenzen zijn belangrijk. Ik mag bestaan.

Veel volwassenen hebben dit niet geleerd. Hun boosheid werd afgekeurd, genegeerd of bestraft. En dus raken ze vervreemd van hun eigen grenzen. Ze voelen pas boosheid wanneer ze al te ver zijn gegaan. Of helemaal niet meer, tot het lichaam of de relatie protesteert.