Boosheid is een krachtige emotie. Het beschermt je. Het laat je grenzen voelen. Het helpt je ruimte innemen. Ruimte om te bestaan. Maar soms wordt boosheid:
– explosief
– destructief
– verlammend
– of volledig afwezig
Dan komt de vraag op: Heb ik of heeft mijn partner hulp nodig? Misschien voel je al dat er iets niet klopt. Dat de boosheid zoals aanwezig in jouw leven niet dienend is, maar ontwrichtend.
In dit artikel lees je:
– Wanneer boosheid gezond is
– Wanneer boosheid problematisch wordt
– Hoe therapie kan helpen
– Welke therapievormen er zijn
– Wat je kunt verwachten van behandeling
– Wanneer hulp écht noodzakelijk is
Wat is gezonde boosheid?
Voordat we kijken naar boosheid en therapie, is het belangrijk om te begrijpen wat gezonde boosheid is. Gezonde boosheid:
– Voel je als je grens geraakt over overschreden wordt.
– Het Is tijdelijk
– Is duidelijk maar niet destructief
– Herstelt het contact
Boosheid zegt: “Stop. Dit klopt niet voor mij.” Zonder boosheid geen autonomie. Zonder autonomie geen gezonde relaties.
Wanneer wordt boosheid een probleem?
Hulp mag en kun je altijd zoeken als je vragen hebt, wil leren of tegen iets aanloopt. Reik uit. Het is in ieder geval wijs om hulp te vragen als je een van de volgende dingen herkent:
– Je regelmatig woede-uitbarstingen hebt.
– Je jezelf of anderen beschadigt.
– Je spullen stuk maakt als je boos bent.
– Je schaamte of schuld voelt achteraf.
– Relaties onder druk staan.
– Je kinderen bang voor je zijn.
– Je boosheid niet kunt voelen (alles is afgevlakt).
– Je bang wordt van het aangeven van je grenzen en je het daarom maar niet doet (“laat maar”).
– Je voortdurend geïrriteerd bent. Dan is de vraag niet: “Moet ik minder boos zijn?” Maar: “Wat zit er onder mijn boosheid?” En dat is waar boosheid en therapie of coaching samenkomen.
Wat zit er onder problematische boosheid?
Soms is boosheid wat je voelt en gaat het over je grenzen. Als de boosheid echter verstoord is dan zit er vaak iets anders onder. Dat kan ook gaan over boosheid, grenzen en grensverlies. Het kan echter ook gaan over andere gevoelens zoals:
– Onmacht
– Verdriet
– Afwijzing
– Schaamte
– Angst
– Niet gezien worden
– Oude loyaliteitspatronen
Sommige mensen zijn té boos. Anderen zijn nooit boos en krijgen depressieve of angstklachten. Het wordt een groentesoep, alles wat je voelt en je gedrag is niet meer zuiver en constructief. Beide kunnen een reden zijn om therapie te overwegen
Boosheid en therapie: wat gebeurt er in behandeling?
Therapie of coaching bij boosheid draait niet om “boosheid onderdrukken”. Het draait om:
1. Begrijpen waar boosheid vandaan komt.
2. Herkennen van triggers.
3. Leren reguleren.
4. Grenzen veilig leren uiten.
5. Onderliggende pijn verteren.
Het hoort bij emotioneel volwassen worden dat je jezelf goed leert kennen in hoe je bent geworden wie je bent en in hoe je gevoelswereld werkt.
Welke therapievormen helpen bij boosheid?
Als je zoekt op boosheid en therapie, kom je verschillende vormen tegen. Dit is een overzicht van wat je dan zoal vindt:
1. Cognitieve gedragstherapie (CGT)
CGT kijkt naar:
– Gedachten
– Gevoelens
– Gedrag
Je leert:
– Triggers herkennen
– Gedachten uitdagen
– Alternatieve reacties oefenen
Goed bij:
– Impulsieve woede
– Irritatiepatronen
– Vaardigheden leren
Maar CGT pakt niet altijd de diepere emotionele lagen.
2. Schematherapie
Schematherapie kijkt naar:
– Oude patronen uit je jeugd
– Gevoelens van afwijzing of tekort
– Overlevingsstrategieën
Veel mensen met boosheidsproblemen herkennen:
– Het “boze kind”
– De “kritische ouder”
– De “straffer”
Bij langdurige of hardnekkige boosheid is dit vaak effectiever dan alleen gedragstraining. Tegelijk werkt schematherapie niet diepgaand lichaamsgericht en daar zit nou eenmaal wel je opslag opgeslagen.
3. Traumatherapie (EMDR of lichaamsgericht)
Soms is boosheid een traumarespons. Bijvoorbeeld:
– Je schrikt extreem van kleine triggers
– Je reageert disproportioneel
– Je voelt je overspoeld
EMDR of lichaamsgerichte therapie kan helpen bij:
– Vastzittende trauma-energie
– Overmatige vechtrespons
– Dissociatie
4. Systeemtherapie (relatie- of gezinstherapie) zoals EFT
Boosheid ontstaat zelden in isolatie. In relaties of gezinnen kan therapie helpen om:
– Patronen te herkennen
– Te veel / te weinig / incongruentie te herstellen
– Veilig te begrenzen
Soms is boosheid geen individueel probleem maar een interactieprobleem
5. Ontwikkelingsgerichte therapie
In ontwikkelingsgerichte therapie of coaching kijk je niet alleen naar gedrag, en gedachten, je kijkt ook niet alleen naar pragmatisch oplossen of vaardigheden leren, maar je kijkt naar hoe je bent geworden wie je nu bent. Waar heb je overtuigingen opgedaan die niet kloppend zijn? Wat in jou wordt er geraakt? Je maakt gebruik van Transactionele Analyse zodat er ruimte komt voor de Helende Beweging (zie cursus de Helende Beweging).
Transactionele Analyse werkt met drie innerlijke ego posities die samen je identiteit vormen:
– De Gezonde Volwassene
– Het Kinddeel
– De Ouder
Bij problematische boosheid is de Gezonde Volwassene nog niet aan het stuur maar gebeuren er dingen in het Kind en/of de Ouder.
Bijvoorbeeld:
1. Er kan een ongezien gevoel in het Kind geraakt worden
Soms komt boosheid voort uit een oud kinddeel in jezelf waar je emotionele tekorten geraakt worden. Je hebt iets gemist vroeger en dat wordt nu geraakt. Dat deel voelt:
– Niet gezien
– Niet erkend
– Afgewezen
– Onrecht aangedaan
Wanneer dat kinddeel wordt geraakt in het heden, kan de reactie disproportioneel zijn. Je reageert dan niet alleen op de situatie van nu, maar ook op pijn van vroeger. Boosheid wordt dan een beschermingsmechanisme.
2. De (geïnternaliseerde) Ouder
Een andere bron van boosheid is de innerlijke ouderstem. Dat is het deel in jou dat:
– Vindt dat dingen “zo horen”
– Vindt dat de ander moet luisteren
– Oordeelt
– Controle wil
– Eist gehoorzaamheid
Wanneer dit deel sterk actief is, kan boosheid ontstaan vanuit macht of normativiteit:
“Jij moet doen wat ik zeg.”
“Zo hoort het.”
“Dit accepteer ik niet.”
De ander wordt dan niet meer gezien als autonoom individu, maar als iemand die moet voldoen.
3. De Gezonde Volwassene zit nog even niet aan het stuur op dat moment
De Gezonde Volwassene is het deel dat:
– Reflecteert
– Reguleert
– Grenzen stelt zonder te vernederen
– Verschillen kan verdragen
– Autonomie respecteert
Wanneer deze positie onvoldoende ontwikkeld is, wisselen mensen vaak tussen:
– Het Kind (emotionele explosie)
– De (strenge) Ouder (controlerende boosheid)
Ontwikkelingsgerichte therapie helpt om de Gezonde Volwassene te versterken, helpt de patronen herkennen van het Kind en de Ouder en helpt de innerlijk de Helende Beweging te maken.
Niet door boosheid te onderdrukken,
maar door:
– Te leren waar boosheid vandaan komt
– Te herkennen welk deel actief is
– Oude pijn te verwerken
– Nieuwe regulatievaardigheden te ontwikkelen
Wat maakt deze therapievorm anders?
Waar cognitieve therapie vooral kijkt naar gedachten,
en traumatherapie naar vastzittende ervaringen, kijkt ontwikkelingsgerichte therapie naar: Welke innerlijke positie neem jij in en wat heb je daarin gemist? Boosheid wordt niet gezien als probleem, maar als signaal van een ontwikkelingsstap die nog niet voltooid is.
Wanneer is ontwikkelingsgerichte therapie helpend?
Deze vorm van therapie past goed wanneer:
– Je merkt dat je disproportioneel boos wordt
– Je snel in machtsstrijd terechtkomt
– Je innerlijk streng of oordelend bent
– Je wisselt tussen explosief en aangepast gedrag
– Boosheid samenhangt met oude gekwetstheid
– Je eigenlijk niet boos bent (“laat maar”)
Het doel is niet minder voelen. Het doel is volwassen regie terugpakken.
Boosheid onderdrukken is geen oplossing
Sommige mensen zoeken therapie of coaching omdat ze:
– “Niet meer boos willen zijn”
– “Rustiger willen worden”
– “Altijd lief willen blijven”
Maar het doel van therapie is niet:
– Boosheid wegmaken
– Je zachter maken
– Je aanpassen
Het doel is: Boosheid weer gezond maken. Boosheid moet een grensgevoel worden, geen explosie. Boosheid zorgt daarmee voor contact, niet voor schade.
Wat kun je verwachten van therapie bij boosheid?
In therapie ga je waarschijnlijk:
– Uitvinden waar je je grenzen bent kwijtgeraakt of ze niet gehoord zijn.
– Uitvinden welke overtuigingen je leeft en of dat wel authentieke overtuigingen zijn.
– Je lichaamssignalen leren herkennen.
– Oefenen met vaardigheden voor een gezonde boos.
– Onderliggende emoties voelen en gezond leren uiten.
– Je transactionele gezinspatronen onderzoeken.
Dat kan confronterend zijn. Boosheid is vaak een beschermlaag. En onder die laag zit kwetsbaarheid.
Wanneer is therapie echt nodig bij boosheid?
Zoek hulp als:
– Er geweld is (verbaal of fysiek)
– Je kinderen angstig zijn
– Je relatie onder druk staat
– Je jezelf niet vertrouwt
– Je regelmatig spijt hebt van je gedrag
– Je boosheid samenhangt met trauma
– Je zelf bang bent voor iemand met woede.
– Je je grenzen inslikt.
Boosheid en therapie of coaching horen bij elkaar wanneer: Er schade gepaard gaat met de boosheid. Dit includeert ook dat wat het jou kost als je je grenzen niet uitspreekt.
Wat als je partner therapie nodig heeft maar niet wil?
Dit is een veelvoorkomende vraag bij boosheid en therapie. Je kunt:
– Je eigen grenzen helder maken.
– Blijf vervolgens “achter jezelf staan”, dus herhaal en hou vol.
– Benoemen wat het gedrag met je doet.
– Relatietherapie voorstellen.
– Zelf hulp zoeken zodat je geholpen kan worden in hoe verder om te gaan met de situatie.
Je kunt een ander niet dwingen, maar je kunt wel duidelijk zijn over je eigen veiligheid, grenzen en verlangens voor samenleven met elkaar. Onderschat de kracht hiervan niet. Als je je grenzen in elke cel voelt, dan is dat voelbaar voor een ander en dan doet dat iets met iemand. En, weet dat weggaan altijd een optie is als volwassene. Als kind konden we niet weg, maar nu we volwassen zijn kan dat wel. Je zit niet vast en ‘moet’ niks.
Wat als jij nooit boos bent?
Ook dat is relevant. Afwezige boosheid kan leiden tot:
– Angst
– Paniek
– Depressie
– Burn-out
– Somatische klachten
Dan is therapie niet gericht op minder boosheid, maar juist op het leren voelen van gezonde boosheid.Ook dan heb je te verteren waar je je grenzen verloren bent. Dus ben heel lief voor jezelf en niet streng. Je hebt niet voor de los ergens je grenzen losgelaten.
Veelgestelde vragen over boosheid en therapie
Is boosheid een stoornis?
Boosheid zelf niet. Maar (extreme) woede-uitbarstingen is niet ok. Therapie richt zich vooral op onderliggende patronen.
Hoe lang duurt therapie of coaching bij boosheid?
Dat verschilt. CGT kan 10 tot 20 sessie duren. Ontwikkelingsgerichte therapie of coaching kan met 1 tot 4 sessies al heel veel fundamentele verandering gebracht hebben.
Moet ik een diagnose hebben om hulp te krijgen bij boosheid en grenzen?
Nee. Je kunt hulp zoeken op basis van klachten. Zeker bij WISEFLIX opgeleidde therapeuten en coaches. Zij werken niet met stoornissen.
Kan therapie helpen bij relatieboosheid?
Ja. Je kunt individueel beiden je eigen positie en groei verstevigen en opruimen wat je zelf aan ‘scheef’ gedrag laat zien. Ook kan relatietherapie of een systeemopstelling helpen.
Is het erg dat ik boos word op mijn kinderen?
Boosheid is menselijk, maar kinderen zijn klein en jij bent groot. Dus het is niet ok om echt boos en zeker niet woedend op je kinderen te worden. je kunt wel duidelijk en consistent zijn. Achter die duidelijkheid zit een zuivere (en voor kinderen voelbare gezonde) boos.
Boosheid is geen vijand. Het is een signaal.
In de WISEFLIX Leerpaden leer je:
– Boosheid herkennen als grensenergie
– Veilig ontladen
– Onderliggende patronen begrijpen
– Autonomie herstellen
Dus wil je alles leren over Boos en Grenzen?
- Boos is de Basis! Leer waarom.
- Leer hoe een gezonde en ongezonde boos eruit ziet.
- Leer wat een tekort aan Boos betekent
- Leer hoe Boos een voorwaarde is voor verbinding
- Leer hoe je emotioneel volwassen Boos kunt zijn
- Leer waarom je kinderen juist niet alleen moet laten als ze boos zijn.
- ...Uren content over identiteit, autonomie, bestaansrecht en grenzen, direct beschikbaar voor jou.
Volg dan het leerpad Boos en Grenzen op het WISEFLIX Platform. Maak gratis een account aan en begin meteen!
